Sertleşme Sorununun Nedenleri: Damar, Hormon, Sinir ve Ruhsal Etkenler

Sertleşme sorunu ne sıklıkta görülür?

Erektil disfonksiyon, doyurucu bir cinsel birliktelik için gereken sertliğin elde edilememesi ya da sürdürülememesi demektir ve yaş ilerledikçe daha sık görülür. ABD’de yapılan kapsamlı bir araştırmada 40–70 yaş aralığındaki erkeklerin yaklaşık yarısı az ya da çok sertleşme güçlüğü yaşadığını bildirmiştir. Yaşlanmanın kendisi tek başına sebep sayılmaz; yaşla birlikte artan hastalıklar riski büyütür.

Sertleşme nasıl gerçekleşir?

Nedenleri anlamanın en kolay yolu, sertleşmenin birkaç aşamalı bir zincir olduğunu görmektir. Önce beyin bir uyarı algılar: dokunma, görüntü, düşünce ya da koku. Bu sinyal omurilik ve sinirler aracılığıyla penise ulaşır. Sinir uçlarından ve damar iç yüzeyinden salınan nitrik oksit, penisteki süngerimsi dokunun düz kaslarını gevşetir. Kaslar gevşeyince atardamarlardan dokuya kan dolar; dolan doku, kanı geri taşıyan toplardamarları sıkıştırır ve kan içeride tutulur.

Zincirin her halkası ayrı bir sorundan etkilenebilir. Kaygı ilk halkayı, diyabete bağlı sinir hasarı ikinciyi, damar sertliği üçüncü ve dördüncüyü zayıflatır. Kanın içeride tutulamadığı duruma “venöz kaçak” denir; sertleşme başlar ama kısa sürede kaybolur.

Dört ana neden grubu

Çoğu erkekte birden çok neden bir arada bulunur. Örneğin diyabetin yol açtığı küçük bir damar hasarı, ilk başarısız denemenin ardından gelişen kaygıyla birleştiğinde tablo daha da ağırlaşabilir.

Kullanılan ilaçlar da rol oynayabilir

Bazı tansiyon ilaçları (tiyazid grubu idrar söktürücüler, kimi beta blokerler), antidepresanlar, prostat büyümesi tedavisindeki bazı ilaçlar ile alerjide kullanılan antihistaminikler de sertleşmeyi olumsuz etkileyebilir. İlacınızı kendi kararınızla bırakmayın; hekiminiz çoğu durumda başka bir seçeneğe geçebilir.

Kalp sağlığı için erken bir sinyal

Penisi besleyen damarlar, kalbi besleyen damarlardan daha incedir. Damar sertliği başladığında ilk belirtiler bu yüzden burada görülebilir. Özellikle 40 ile 60 yaş arasında yeni ortaya çıkan bir sertleşme sorunu, tansiyon, kan şekeri ve kolesterol kontrolü yaptırmak için güçlü bir gerekçedir.

Risk etkenleri: hangileri sizin elinizde?

Değiştirilebilir etkenlerden yalnızca birini ya da ikisini düzeltmek bile, ilaç tedavisine verilen yanıtı çoğu zaman iyileştirir. Kan şekeri yüksekliğinin sertleşmeyi nasıl etkilediğini diyabet ve ereksiyon yazımızda ayrıntılı anlattık.

Sebep bedensel mi, ruhsal mı?

Sabah ereksiyonları bu ayrımda değerli bir ipucudur, çünkü uyku sırasında ortaya çıkarlar ve kaygıdan büyük ölçüde bağımsızdırlar. Bu konuyu gece ereksiyonları azalırsa başlıklı yazıda ele aldık.

Daha az akla gelen nedenler

• Uyku apnesi: Gece boyunca tekrarlayan nefes durmaları oksijen düzeyini düşürür, testosteronu baskılar ve gündüz yorgunluğuna yol açar. Horlayan ve sabahları dinlenmemiş uyanan erkeklerde akla gelmelidir.
• Peyronie hastalığı: Penis dokusunda sert bir plak oluşmasıdır; eğrilik, ağrı ve sertlikte zayıflamayla kendini gösterebilir.
• Uzun süreli bisiklet sürüşü: Dar ve sert bir selede saatlerce oturmak, perine bölgesindeki sinir ve damarlara baskı yapabilir. Çoğu zaman sele değişikliği ve düzenli molalarla düzelir.
• Böbrek ve karaciğer hastalıkları: Hormon dengesini ve damar sağlığını birlikte etkiler.
• Kullanılan maddeler: Esrar, opioid türü ağrı kesiciler ve anabolik steroidler hem sertleşmeyi hem de hormon üretimini bozabilir.

Hekim neler yapar?

• Geçirilmiş hastalıkları ve kullanılan ilaçları sorgular, fizik muayene yapar.
• Kan şekeri, kolesterol ve sabah saatlerinde ölçülen testosteron gibi tahliller isteyebilir.
• Gerek görürse üroloji, kardiyoloji ya da psikiyatri desteği planlar.

İlaç tedavisinin nasıl çalıştığını sildenafilin etki mekanizması, bu ilaçları kullanmaması gerekenleri uygun olmayan durumlar yazısında okuyabilirsiniz.

Sertleşme sorunuyla ilgili yanılgılar

Bir hasta örneği

Erdem Bey, 49 yaşında: Bir yıldır sertleşmede güçlük çekiyor ve bunu iş yorgunluğuna bağlıyordu. Sonunda hekime gittiğinde kan şekerinin yüksek olduğu anlaşıldı. Şeker tedavisine başlamak, onun için hem genel sağlığını korumanın hem de sertleşme sorununun ilerlemesini durdurmanın ilk adımı oldu.

Ne zaman beklemeden doktora başvurmalı?

Sertleşme sorunu çoğunlukla acil bir durum değildir; yine de bazı tablolar randevuyu ertelememeyi gerektirir.

• Merdiven çıkarken ya da tempolu yürürken göğüste baskı veya nefes darlığı da yaşıyorsanız.
• Sorun bir kaza, düşme ya da ilişki sırasında duyulan bir “çıtırtı” sonrasında başladıysa.
• Penis üzerinde ele gelen bir sertlik, yeni gelişen eğrilik ya da ağrı varsa.
• İstek kaybı, belirgin yorgunluk, kas kütlesinde azalma ya da göğüslerde büyüme eşlik ediyorsa; bu belirtiler hormon değerlerine bakılmasını gerektirir.
• Bacaklarda uyuşma ya da idrar kaçırma gibi sinirsel belirtiler aynı dönemde başladıysa.

Göğüs ağrısı için nitrat içeren bir ilaç ya da “poppers” adı verilen uçucu maddeler kullanıyorsanız, sertleşme ilaçlarını hiçbir koşulda bunlarla birlikte almayın; bu ikili tansiyonu hayatı tehdit edecek düzeyde düşürebilir. Hangi tedavinin size uygun olduğuna ancak hekim değerlendirmesinden sonra karar verilmelidir.

Hekiminize yöneltebileceğiniz sorular

• Tansiyon, kan şekeri ve kolesterol tahlillerini yaptırmam gerekir mi?
• Kullandığım ilaçlardan biri sertleşmemi etkiliyor olabilir mi?
• Testosteron düzeyimin ölçülmesi gerekli mi?
• Horlamam ve gündüz yorgunluğum nedeniyle uyku apnesi açısından değerlendirilmem gerekir mi?